Diller

Bölüm Tanıtımı

TARİHÇE

Türkiye'deki ilk sosyal hizmet yükseköğretim kurumu 1961 yılında kuruldu. 7355 sayılı yasayla o zamanki adıyla Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığına bağlı olarak kurulan Sosyal Hizmetler Akademisi 1961-1962 öğretim döneminde öğretime başladı. 1964-1965 öğretim döneminde 9 kadın, 19 erkek, toplamda 28 kişi olarak ilk mezunlarını verdi.

(Türkiye'deki tüm mezunların listesi Hacettepe Üniversitesi İİBF Sosyal Hizmet Bölümü WEB sayfasında Bölüm Hakkında başlıklı menünün altında Mezunlar sayfası içinde bulunmaktadır.)

İkinci yükseköğretim kurumu 1967-1968 öğretim döneminde öğretime başlayan Hacettepe Üniversitesi bünyesinde açılan Sosyal ve İdari Bilimler Fakültesi Sosyal Çalışma Bölümüdür. 1970-1971 döneminde verilen ilk mezun sayısı 4'tür. Üçü erkek, biri kadın.

Hacettepe Üniversitesindeki daha sonraki adıyla Sosyal Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bölümü YÖK'ün kurulmasıyla birlikte 1982 yılında kapatılmış ve aynı yıl Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığına bağlı olan Sosyal Hizmetler Akademisi Hacettepe Üniversitesi bünyesine alınmıştır. Hacettepe Üniversitesinde Rektörlüğe bağlı Sosyal Hizmetler Yüksekokulu olarak yapılandırılmıştır. Kapatılan Sosyal Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bölümü öğrencileri bu yüksekokula aktarılarak mezun olmaları sağlanmıştır.

Daha sonra uzun yıllar sosyal hizmet alanında yükseköğretim kurumu kurulmamış, ilk olarak 2002-2003 öğretim döneminde Hacettepe Üniversitesi Sosyal Hizmetler Yüksekokulundan ayrılan iki arkadaşın girişimiyle Başkent Üniversitesinde Sağlık Bilimleri Fakültesi altında Sosyal Hizmet Bölümü açılmıştır.

Daha sonra YÖK'ten tüm üniversitelere gönderilen bir yazıyla ardarda tüm üniversitelerde sosyal hizmete bölümleri açılmaya başlanmıştır. İlk açılanlar Konya Selçuk Üniversitesi ile Aydın Adnan Menderes üniversitelerinde açılan sosyal hizmet bölümleridir.

Bugünkü durumda tespit edebildiğimiz kadarıyla 67 sosyal hizmet bölümü vardır. Bunların arasında örgün ve açıköğretim yükseköğretim kurumlarıyla önlisans ve lisans lisansüstü bölümler ve programlar bulunmaktadır. Buralarda değişik branşlardan gelerek ortalama 270 öğretim elemanı görev yapmaktadır. Bunların ortalama 20'sinde öğretim elemanı sıkıntısı nedeniyle öğrenci alımına başlanamamıştır.

SOSYAL HİZMET NEDİR?

Sosyal hizmet, birey, grup ve toplumun sosyal çevre ile bağlantılı sorunlarını -ki bu sosyal çevre aile, okul, işyeri, toplum, yasalar, politikalar olabilir- çözmekte yardımcı olmayı hedefleyen bir meslek ve disiplindir.

Sosyal Hizmet; bireylerin, ailelerin ve toplumların yaşadıkları çevre koşullarında, kontrolleri dışında gelişen sorunların önlenmesi ve çözümlenmesini, maddi olan ve maddi olmayan ihtiyaçların karşılanmasını, sosyal refahın ve yaşam kalitesinin iyileştirilmesini hedefleyen, mücadeleye dayalı dinamik bir meslektir. Sosyal yardımlaşma ve dayanışmanın bilimsel içerikli bir oryantasyonudur. Bu bağlamda, toplumun vicdanı olarak yoksunluk ve sorunlar yaşayan birey, aile ve toplumun yaşamdaki işlevselliklerini geliştirmeye ve refahını arttırmaya çalışır.

Sosyal Hizmet Mesleğinin amacı, ülke ihtiyaçlarına öncelik vererek ulusal ve evrensel değerleri benimseyen bir yaklaşımla çalışmak, ihtiyaç duyulan kaynaklara ulaşmak ve yönetmek, sosyal iyileştirmeyi ve toplumsal örgütlenmeyi sağlamak, sosyal kurumların ve sosyal politikaların gücünü ortaya koymaktır.

Sosyal Hizmet Uzmanlarının Görevleri

Kır veya kentte yaşayan; çalışan veya çalışmayan / işsiz olan; çocuk, genç, yetişkin, yaşlı; hasta, özürlü, suçlu, korunmaya muhtaç olan; istismar edilen birey ve gruplara önleyici veya rehabilite edici / iyileştirici hizmetler sunmak, bu sorunların ortaya çıkmasına etki eden plan, politika ve yasalara ilgiyi çekmek ve değiştirilmesinde rol almak insan ile çalışan tüm mesleklerde olduğu gibi sosyal hizmet uzmanlarının da görevidir.

Sosyal Hizmetin Amacı

Bir disiplin ve meslek olan sosyal hizmet, insanlar ve çevreleri arasındaki birçok karmaşık hareketliliği inceler. Sosyal hizmetin amacı, her insanın potansiyelini tam olarak geliştirmesini, yaşamını zenginleştirmesini sağlamak ve işlev bozukluğunu önlemektir. Sosyal hizmet mesleği, sorun çözmeye ve değişime odaklanmıştır. Buna bağlı olarak sosyal hizmet uzmanları toplumdaki ve hizmet verdikleri bireylerin, ailelerin ve toplulukların yaşamlarındaki değişim temsilcileridir. Sosyal hizmet birbiriyle ilişkili bir değerler, kuram ve uygulama sistemidir. Sosyal hizmetin değerleri, mesleğin ulusal ve uluslararası ahlak kurallarını temsil etmektedir.

Değer Temeli

Sosyal hizmet insancıl ve demokratik ideallerden çıkmıştır ve değerleri her insanın eşitliğine, değerine ve haysiyetine saygıya dayanmaktadır. Yüzyılı aşan başlangıcından bu yana sosyal hizmet uygulaması insan gereksinimlerini karşılamaya ve insan potansiyelini geliştirmeye odaklanmıştır. Sosyal hizmet, insan hakları ve sosyal adalet ilkeleri çerçevesinde uygulamalarını gerçekleştirir. Sosyal hizmet uzmanları toplumsal açıdan dezavantajlı kişi, grup ve topluluklarla dayanışma içinde sosyal içermeyi teşvik etmek, yoksulluğu azaltmak, savunmasız ve ezilen kişileri özgürleştirmek için çalışır.

Kuramsal Temel

Sosyal hizmet, yöntemini; kendi bağlamına özgü yerel ve bölgesel bilgiyi de içeren, araştırmalardan ve uygulama değerlendirmelerinden sağlanan kanıta dayalı sistematik bir bilgi tabanına dayandırmaktadır. Sosyal hizmet, insanlar ve çevreleri arasındaki etkileşimlerin karmaşıklığının ve insanların hem bir şeyden etkilenme hem de üzerlerindeki bio-psikososyal faktörleri de içeren pek çok etkiyi değiştirme kapasitesinin farkındadır. Sosyal hizmet mesleği karmaşık durumları analiz etmek ve bireysel, örgütsel, sosyal ve kültürel değişimleri kolaylaştırmak amacıyla insan gelişimi ve davranışı ile sosyal sistem kuramlarından yararlanır.

Sosyal Hizmet Uygulaması

Sosyal hizmet toplumda var olan engelleri, eşitsizlikleri ve adaletsizlikleri ele alır. Krizlere ve acil durumlara olduğu kadar, günlük kişisel ya da sosyal sorunlara da yanıt verir. Sosyal hizmet, insanlara ve çevrelerine yönelik bütüncül odağıyla tutarlı olarak pek çok vasıf, teknik ve etkinlik kullanır. Sosyal hizmet müdahaleleri öncelikle insan odaklı psikososyal süreçlerden, sosyal politika, planlama ve kalkınmaya dâhil olmaya kadar değişiklik gösterir. Bunlar hem danışmanlığı, klinik sosyal hizmeti, grup çalışmasını, sosyal pedagojik çalışmayı ve aile tedavisi ile terapisini hem de toplumda insanların hizmet ve kaynak edinmesine yardıma yönelik çabaları içerir. Müdahaleler ayrıca kurum iradesini, toplum örgütlenmesini, sosyal politikayı ve ekonomik gelişmeyi etkilemek amacıyla sosyal ve politik faaliyetlerde bulunmayı da içerir. Sosyal hizmetin bütüncül odağı evrenseldir; ancak sosyal hizmet uygulamasının öncelikleri kültürel, tarihsel ve sosyo-ekonomik koşullara bağlı olarak ülkeden ülkeye, zamandan zamana çeşitlilik gösterebilir.

Sosyal Hizmet Uygulamasının Amaçları

1.Problem çözme sürecini etkinleştirmek, insanların gelişim kapasitelerini arttırmak

2.İnsanları kendilerine kaynak hizmet ve fırsat sağlayan sistemlerle ilişkilendirmek

3.İnsanlara kaynak ve hizmet sağlayan sistemlerin insancıl çalışmaları ve etkinliğini özendirmek

4.Sosyal Politikaları geliştirmek ve özendirmek

5.İnsan ve toplum refahını özendirmek

Staj Uygulaması

Sosyal hizmet bölümü lisans öğrencileri VII. ve VIII. yarıyıl dönemlerinde üniversitemizce belirlenen krediler doğrultusunda ilgili kamu kurumları ve özel sektördeki sosyal hizmet ortamlarında staj yapma imkânına sahiptirler. Aynı zamanda öğrencilerin bölümden mezun olabilmeleri için staj uygulamasını başarıyla bitirmeleri gerekmektedir.